№ 72-4 (том 2): ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ, Март, 2026
Научно-образовательные статьи

SANOAT CHIQINDILARINING TUPROQ GIGIYENASI VA INSON SALOMATLIGIGA EKOLOGIK-GIGIYENIK TA’SIRINI OG‘IR METALLAR VA TOKSIK MODDALAR TASNIFIDA BAHOLASH

Bobomurodova Nilufar To‘rabekovna
Toshkent davlat tibbiyot universiteti
Umurzaqova Muyassar Sabirovna
Toshkent davlat tibbiyot universiteti

Опубликован 04.04.2026

Ключевые слова

  • tuproq gigiyenasi, sanoat chiqindilari, og‘ir metallar, ekologik xavf, tuproq degradatsiyasi, biogeokimyoviy jarayonlar, oziq-ovqat zanjiri, toksik moddalar, muntazam monitoring

Как цитировать

N. T. Bobomurodova, & M. S. Umurzaqova. (2026). SANOAT CHIQINDILARINING TUPROQ GIGIYENASI VA INSON SALOMATLIGIGA EKOLOGIK-GIGIYENIK TA’SIRINI OG‘IR METALLAR VA TOKSIK MODDALAR TASNIFIDA BAHOLASH. ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ, 72-4 (том 2). https://mpcareer-google.ru/index.php/journal/article/view/5167

Аннотация

Sanoat chiqindilarining tuproq gigiyenasiga ta’siri va inson salomatligiga ekologik-gigiyenik xavfi mazkur tadqiqot doirasida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, sanoat chiqindilari tuproqning fizik-kimyoviy va mikrobiologik xususiyatlarini o‘zgartiradi, og‘ir metallar (qo‘rg‘oshin, kadmiy, rux, simob) va boshqa toksik moddalar miqdorini oshiradi. Bu holat tuproqning tabiiy o‘z-o‘zini tozalash imkoniyatini kamaytirib, toksik moddalar o‘simliklar orqali oziq-ovqat zanjiriga, yer osti suvlari va havo orqali esa inson organizmiga o‘tish xavfini yaratadi. Shu bilan birga, sanoat chiqindilarining tartibsiz tashlanishi tuproq degradatsiyasini kuchaytiradi va ekologik muvozanatni buzadi. Natijalar sanoat chiqindilarini tartibli boshqarish, xavfsiz utilizatsiya qilish va tuproqni muntazam monitoring qilish zarurligini ilmiy asosda tasdiqlaydi.

Библиографические ссылки

  1. Kabata-Pendias, A. (2000). Trace elements in soils and plants. CRC press.
  2. Alloway, B. J. (2012). Heavy metals and metalloids as micronutrients for plants and animals. In Heavy metals in soils: trace metals and metalloids in soils and their bioavailability (pp. 195-209). Dordrecht: Springer Netherlands.
  3. Nigmatovna, T. N. (2026). SANOAT CHIQINDILARI VA ULARNI QAYTA ISHLASHNING DOLZARB MUАMMOLARI. Новости образования: исследование в XXI веке, 4(41), 437-443.
  4. Mirzaliyevna, M. U. (2025). SANOAT CHIQINDILARI QAYTA ISHLASH UTILIZATSIYA VA EKOLOGIK XAVFSIZLIK. PEDAGOGS, 89(1), 24-27.
  5. Rashidovna, I. F. (2026). QISHLOQ XO ‘JALIGIDA KIMYOVIY MODDALAR, CHIQINDILAR VA SANOAT CHIQINDILARINING TA’SIRI. FARS International Journal of Education, Social Science & Humanities., 14(2), 210-215.
  6. Abdullayeva, S. M., & Xoliqulova, S. M. (2026). TUPROQ BONITIROVKASI VA YER DEGRADATSIYASI JARAYONLARINING ILMIY ASOSLARI. Лучшие интеллектуальные исследования, 64(2), 227-231.
  7. Jalolov, N. N., & Kobilzhonova, S. R. (2023). The role of nutrition in the management of chronic hepatitis.
  8. Alloway, B. J. (2012). Heavy metals and metalloids as micronutrients for plants and animals. In Heavy metals in soils: trace metals and metalloids in soils and their bioavailability (pp. 195-209). Dordrecht: Springer Netherlands.
  9. Тошматова, Г. А. (2023). Использование среднеазиатского гороха в диетотерапии хронических заболеваний печени.
  10. Jalolov, N. N., & Rahmatjonov, K. A. (2023). Immunotherapy for seasonal and perennial allergic rhinitis. In E Conference Zone (pp. 36-44).
  11. Jalolov, N. N., Mukhammadzokirov, S. S., Mirsagatova, M. R., Sultonov, E. Y., & Qobiljonova Sh, R. (2023). Yumshoq toqimalar va suyaklarning xavfli osmalarida MR-tomografiya yordamida radiologic diagnostikaning multimodal nur tekshirish usullari samaradorligini baholashni dasturlash.
  12. Рустамова, М. Т., Зокирхўжаев, Ш. Я., Паттахова, М. Х., Солихов, М. У., Жалолов, Н. Н., & Муталов, С. Б. (2023). Covid–19 ва экстрапульмонал асоратлар.
  13. Kobiljonova, S., Sultonov, E., Sultonova, D., Oblokulov, A., & Jalolov, N. (2023). CLINICAL MANIFESTATIONS OF GASTROINTESTINAL FOOD ALLERGY. Евразийский журнал медицинских и естественных наук, 3(5), 142-148.
  14. Sultonov, E. Y., Sh, S. D., Oblokulov, A. G., & Jalolov, N. N. (2023). Clinical manifestations of gastrointestinal food allergy.
  15. Ibodullayeva, K. S. R. J. N. (2023). SUBSTANTIATION AND EVALUATION OF THE EFFECTIVENESS OF DIET THERAPY FOR FOOD ALLERGIES IN CHILDREN.
  16. Kobiljonova, S. R. (2023). Substantiation and evaluation of the effectiveness of diet therapy for food allergies in children.
  17. Zakirkhodjaev, S. Y., Jalolov, N. N., Pattakhova, M. K., & Akhmadaliyeva, N. O. (2023). Use of pea in the diet therapy of chronic liver diseases.
  18. Zakirkhodjaev, S. Y., Sadirova, M. K., Niyazova, O. A., & Abdirova, A. M. (2024). Nutritional Needs in Chronic Liver Disease.
  19. Yaxyoyevich, Z. S. (2024). Nutritional Needs in Chronic Liver Disease.
  20. Niyazova, O. A. (2024). Analysis of the influence of nutrition on the frequency of gastritis in students of tashkent.
  21. Sadirova, M. K., & Abdirova, A. M. (2024). SPECIFIC CHARACTERISTICS OF FOOD OF KARAKALPAK NATION. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  22. Salomova, F. I., Sadullayeva, X. A., & Jalolov, N. N. (2024). TIBBIY TA’LIMDA INTERAKTIV SIMULYATORLARNI QOʻLLASH.
  23. Sadirova, M. K., & Abdirova, A. M. (2024). THE ROLE OF ATMOSPHERIC AIR POLLUTION IN THE DEVELOPMENT OF RESPIRATORY DISEASES. International Multidisciplinary Conference Hosted from Manchester, England.
  24. Sadirova, M. K., & Abdirova, A. M. (2024). SPECIFIC CHARACTERISTICS OF FOOD OF KARAKALPAK NATION. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  25. Salomova, F. I. (2024, February). STIMULATION OF THE IMMUNE RESPONSE BY CYTOKINE PREPARATIONS AND THEIR STANDARDIZATION. Europen youth innovation society conference volume 1№.
  26. Imamova, A. O., & Jalolov, N. N. STIMULATION OF THE IMMUNE RESPONSE BY CYTOKINE PREPARATIONS AND THEIR STANDARDIZATION.
  27. Jalolov, N. N., Sharipova, S. A., & Tashmatova, G. A. (2023). Clinical and morphological features of gastroduodenitis in children with saline diathesis. American Journal of Pedagogical and Educational Research, 10.
  28. Yoqubjon o‘g‘li, S. E., & Nodir o‘g‘li, J. N. (2024). Air pollution in tashkent city: problems and solutions. American Journal of Research in Humanities and Social Sciences, 31, 64-69.
  29. Nodir o‘g‘li, J. N., & Yoqubjon o‘g‘li, S. E. (2024). Side effects of rapid weight loss in athletes. American Journal of Research in Humanities and Social Sciences, 31, 70-73.
  30. Azizbek A’zam og, M. (2025). The impact of nutrition on the development of chronic gastritis in students.
  31. Mavlonov, A. (2025). Распространенность хронического гастрита среди студентов. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  32. Aitmetova, G. A. (2020). РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ ХРОНИЧЕСКОГО ГАСТРИТА СРЕДИ СТУДЕНТОВ МЕДИЦИНСКОГО ФАКУЛЬТЕТА. Theoretical & Applied Science, (5), 55-60.
  33. Kosimova, K. T., Jalolov, N. N., & Ikramova, N. A. (2025, April). THE RELATIONSHIP BETWEEN AIR POLLUTION AND ARTERIAL HYPERTENSION. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  34. Sherqo‘zieva, G. F., Salomova, F. I., Sharipova, S. А., Jalolov, N. N., & Ikramova, N. А. (2025, March). MАRKАZIY OSIYODА SUV RESURSLАRINI BOSHQАRISHNING HUQUQIY АSOSLАRI. международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы охраны окружающей среды и риски здоровью в современных условиях».
  35. Xamzayeva, N. T., & Jalolov, N. N. (2025, April). COVID-19 INFEKTSIYASINING EPIDEMIOLOGIK XUSUSIYATLARINING ZAMONAVIY TAHLILI. Europan youth innovation society conference.
  36. Xamzayeva, N. T., Kurbaniyazova, M. O., & Jalolov, N. N. (2025). AHOLINING KORONAVIRUS INFEKTSIYASI BILAN KASALLANISHINING YUQISH YOʻLLARI BOʻYICHA TAHLILI.
  37. Jalolov, N. N., Khasanova, M. D., & Abdumutalova, N. A. (2025). Respiratory Diseases In Population Living Near Cement Manufacturing Facilities.
  38. Nodir o‘g‘li, J. N. (2025). THE IMPACT OF LONG-TERM SMARTPHONE USE ON COGNITIVE FUNCTION: IN CHILDREN AGED 7–10 YEARS. American Journal of Pedagogical and Educational Research, 42.
  39. Jalolov, N. N., & Abdumannobov, A. A. (2025). PHYSIOLOGICAL CONSEQUENCES AND HEALTH EFFECTS OF RAPID WEIGHT LOSS IN ATHLETES.
  40. Jalolov, N. N., Islomxonova, F. O., Gulmurodova, J. O., & Umirova, E. Y. (2025). Internet And Sleep Hygiene: Impact On Youth Health.
  41. Salomova, F. I., Jalolov, N. N., & Madirimov, N. N. (2025). SHAXAR VA QISHLOQLAR SHAROITIDA CHIQINDILARNI YIG ‘ISH, TASHISH VA UTILIZATSIYA QILISHDAGI MUAMMOLAR.
  42. Salomova, F. I., & Jalolov, N. N. (2025). THE ROLE OF ALCOHOLIC BEVERAGES IN THE DEVELOPMENT OF TYPE 2 DIABETES MELLITUS.
  43. Jalolov, N. N., Iminova, S. S., & Murodaliyeva, A. S. (2025, December). THE IMPACT OF ENVIRONMENTAL FACTORS ON THE DEVELOPMENT OF CHRONIC LIVER DISEASES. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  44. Jalolov, N. N., Qayumova, M. A., & Rahmatova, L. S. (2025, December). THE ASSOCIATION BETWEEN VITAMIN D DEFICIENCY AND ATTENTION AND MEMORY IMPAIRMENTS IN CHILDREN. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  45. Andreyevna, N. O. (2025). THE ASSOCIATION BETWEEN VITAMIN D DEFICIENCY AND ATTENTION AND MEMORY IMPAIRMENTS IN CHILDREN.
  46. Zakirkhodjaev, S. Y., Jalolov, N. N., & Soliyeva, I. A. (2025). THE IMPORTANCE OF PHYSICAL ACTIVITY IN THE PREVENTION OF FATTY HEPATOSIS AND CHRONIC LIVER DISEASES.
  47. Norqulov, S. J., & Jalolov, N. N. (2025). SOCIO-HYGIENIC FACTORS IN THE DEVELOPMENT OF CHRONIC LIVER DISEASES: A COMPREHENSIVE EPIDEMIOLOGICAL ANALYSIS.
  48. Чориқулова, Ф. Е., Нигматуллаева, Д. Ж., & Жалолов, Н. Н. (2025, December). ПСИХОГИГИЕНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РАЗВИТИЯ ЦИФРОВОЙ НАГРУЗКИ И ПСИХИЧЕСКОГО ИСТОЩЕНИЯ В УСЛОВИЯХ ОНЛАЙН-ОБУЧЕНИЯ. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  49. Ne’matova, Z. A., Karlibaeva, U. J., Choriqulova, F. E., & Jalolov, N. N. (2025, December). TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA O ‘QUV YUKLAMALARINING TALABALARDA PSIXO–EMOTSIONAL HOLAT VA STRESS DARAJASIGA TA’SIRINI GIGIYENIK–PSIXOFIZIOLOGIK TAHLIL. International Conference on Advance Research in Humanities, Applied Sciences and Education.
  50. Bozorov, A. A., Xudoyorova, S. E., & Jalolov, N. N. (2025, December). ENERGETIK ICHIMLIKLAR ISTE’MOLINING TALABALARDA KOGNITIV FUNKSIYALAR VA O ‘QUV NATIJALARIGA TA’SIRI: GIGIYENIK VA PSIXOFIZIOLOGIK TAHLIL. International Conference on Developments in Education.