№ 77-4 (том 1): ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ, Август, 2026
Научно-образовательные статьи

NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLIKASINDA ŞORANLAŞMIŞ TORPAQLARIN BƏRPASI ÜZRƏ APARILAN TƏDQIQATLAR

PDF
  • Məmmədova Asimə Süleyman qızı
Məmmədova Asimə Süleyman qızı
Naxçıvan Dövlət Universiteti

Опубликован 28.08.2026

Ключевые слова

  • humus, torpağın şoranlaşması, üzvi üsullar, aqroinnovativ texnologiya, atılmış torpaqlar

Как цитировать

A. S. Məmmədova. (2026). NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLIKASINDA ŞORANLAŞMIŞ TORPAQLARIN BƏRPASI ÜZRƏ APARILAN TƏDQIQATLAR. ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ, 77-4 (том 1). https://mpcareer-google.ru/index.php/journal/article/view/5977

Аннотация

Əhalini ərzaqla təmin etmək üçün kənd təsərrüfatında istifadədən çıxarılan “atılmış torpaqların” yenidən becərilməsi çox vacibdir. Əkin sahələrinin tərk edilmiş kənd təsərrüfatı torpaqlarına çevrilməsi, ilk növbədə, şoranlıqla bağlıdır. Davamlı inkişaf məqsədləri üçün onların mövcud vəziyyətini öyrənmək və şoranlaşmış torpaqların meliorativ vəziyyəti ilə bağlı dünya araşdırmalarını nəzərdən keçirməklə yenidən mənimsənilməsi üçün təkliflərin hazırlanmasına ehtiyac var. Buna görə də bu tədqiqat tərk edilmiş ərazilərin mövcud ekoloji və meliorativ vəziyyətinin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. Onların inkişafında dəyişikliklərin təklif olunan istiqamətləri də təqdim olunub. Təsərrüfatların maddi-texniki imkanları ilə yanaşı, tədqiqat obyektinin ekoloji-meliorativ vəziyyəti nəzərə alınmaqla, tədqiqat obyektində tərk edilmiş torpaqların mənimsənilməsinin iki üsulu (orqanik və aqroinnovativ) təklif edilmiş və torpaqların şoranlaşması zamanı onlardan istifadənin elmi zəruriliyi əsaslandırılmışdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Məsələlər Departamentinin materiallarına görə, hər 12–13 ildən bir dünya əhalisi 1 milyard nəfər artır. 2024-cü ildə dünya əhalisinin 8 milyarda çatacağı fərz edilir. Qlobal əhalinin artması nəticəsində dünya əhalisinin 30 %-i qida çatışmazlığından əziyyət çəkir, 800 milyona yaxın insan isə aclıq çəkir.

PDF

Библиографические ссылки

  1. Aliyev, F. Q., Bədəlov, A. B., Hüseynov, E. M., & Əliyev, F. F. (2012). Ekologiya (Dərslik). Elm.
  2. Ядулла, Г., & Мамедова, У. (2023). Влияние железнодорожного транспорта на окружающую среду и пути их решения. Scientific Collection «InterConf», (181), 390-395.
  3. Aliyev, S. A. (2014). Ekologo-meliorativnyye problemy oroshayemogo zemledeliya. Uchenyye zapiski, (13), 105–110.
  4. Оглы, A. Я. Г., & Мамедов, Ф. И. (2024). Роль автомобильного транспорта в военной логистике. IN SITU, (5), 14-17.
  5. Arzymbetov, A. ZH., & Raupova, N. B. (2021). Ekologo-meliorativnoye sostoyaniye pochv yuzhnogo Priaral'ya. Nauchnoye obozreniye. Biologicheskiye nauki, (4), 33–38.
  6. Алиев, А. А., & Велиев, С. М. (2024). ТРАНСПОРТ И ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ ПРОБЛЕМЫ. Мировая наука, (4 (85)), 40-49.
  7. Aslanov, H. Q. (2006). Torpaqların meliorasiyası (Dərslik). Bakı.
  8. A. Aliyev, S. Valiyev, S. Aliyev, Y. Haziyev, et al., «The role of transportation and forwarding systems in the implementation of logistics operations», Scientific Work, Issue 3, Vol. 18, pp. 254–260, Baku, Azerbaijan, March 2024.
  9. Karpenko, N. P., et al. (2015). Analiz ekologicheskoy situatsii i kompleksnaya meliorativnaya otsenka sostoyaniya oroshayemykh agrolandshaftov v nizov'yakh reki Syrdar'ya. Prirodoobustroystvo, (2), 8–12.
  10. Aliyev, A., Haziyev, Y., Valiyev, S., & Aliyev, S. (2024). Transport and Environmental Problems. Scientific Work, 18(5), 20-26.
  11. Kallas, Ye. V., & Maron, T. A. (2018). Melioratsiya zasolennykh pochv i metody ikh izucheniya: uchebno-metodicheskoye posobiye. Izdatel'skiy Dom Tomskogo gosudarstvennogo universiteta.
  12. Азиев, Я. Г. О. (2024). ОСОБЕННОСТИ ПЕРЕВОЗКИ ХРУПКИХ ГРУЗОВ: ИСКУССТВО ОБЕСПЕЧЕНИЯ БЕЗОПАСНОСТИ И НАДЕЖНОСТИ. Universum: технические науки, 3(3 (120)), 11-12.
  13. Mirsalahov, M. M., Davudov, N. K., Allahverdiyeva, K. E., & Mirsalahova, L. M. (2023). Çirkab suların təmizlənməsi və suvarmada istifadə olunması. Bakı.
  14. Aliyev, A., Haziyev, Y., Valiyev, S., & Aliyev, S. (2024). Nəqliyyat dəhlizləri və Azərbaycanın tranzit potensialı. Transport, 18(12/14), 19.
  15. Mustafayev, M. G., & Manafova, A. M. (2023). Meliorativnoye sostoyaniye oroshayemykh zasolennykh pochv na opytnom uchastke muganskoy stepi. Melioratsiya, (4)106, 64–67.
  16. Aзиев, Я., Ахундова, Г., & Мамедова, У. (2024). Особенности перевозки негабаритных грузов автомобильным транспортом. Scientific Collection «InterConf+», (42), 519-525.
  17. Qəhrəmanlı, Y. V., Səfərli, S. A., & Xəlilova, A. Ə. (2014). Meliorasiya, rekultivasiya və torpaqların mühafizəsi (Dərslik). Bakı.
  18. Азиев, Я. Г. О. (2024). ОСОБЕННОСТИ ПЕРЕВОЗКИ ХЛЕБА И ХЛЕБОБУЛОЧНЫХ ИЗДЕЛИЙ. Universum: технические науки, 5(4 (121)), 50-51.
  19. Qəhrəmanlı, Y. V., Xəlilova, A. Ə., Vəliyeva, S. A., & Hacıyev, A. İ. (2015). Qismən şorlaşmış torpaqların meliorasiyasında drenajın və yumanın layihələndirilməsi (Dərs vəsaiti). Bakı.
  20. Оглы, A. Я. Г., & Мамедов, Ф. И. (2024). Роль железнодорожного транспорта в военной логистике. CETERIS PARIBUS, (5), 20-22.
  21. Vargasa, R., Pankova, Ye. I., Balyuka, S. A., Krasil'nikov, P. V., & Khasankhanova, G. M. (2017). Rukovodstvo po upravleniyu zasolennymi pochvami. FAO.
  22. Велиев, С. М. О. (2024). Цифровизация автотранспортной инфраструктуры. Форум молодых ученых, (4 (92)), 3-7.
  23. Seytkaziyev, A. S. (2010). Ekologicheskaya otsenka meliorativnogo rezhima zasolennykh pochv oroshayemykh geosistem. Mir nauki, kul'tury, obrazovaniya, (1)20, 100–102.